( 1 ) مسألهء 6 - اگر در وجود سبب سجدهء سهو شك نمايد ، بنا را بر نبود آن بگذارد و اگر بعد از آنكه وجوب سجدهء سهو را بداند ، در بجا آوردن آن شك نمايد ، واجب است آن را بجا آورد ، و اگر به وجود سبب سجدهء سهو علم پيدا كند ، ولى بين تعداد كمتر و بيشتر تردّد داشته باشد ، بنا را بر كمتر مىگذارد . و اگر در انجام كارى از كارهاى سجده ، شك كند ، چنانچه در محلّ است ، بايد آن را بياورد و اگر گذشته باشد ، اعتنا نكند ، و اگر در اينكه دو سجده انجام داده يا يك سجده ، شك نمايد ، بايد بنا را بر اقلّ بگذارد ، مگر آنكه شك او بعد از وارد شدن در تشهد باشد ، و اگر بداند كه يك سجدهء زيادى انجام داده يا بداند كه يك سجده كم كرده است ، بايد اعاده كند . ( 2 ) مسائل متفرقه ( 3 ) مسألهء 1 - اگر شك كند نمازى را كه در دست دارد و مشغول خواندن آن است آيا نماز ظهر است يا نماز عصر ؟ چنانچه نماز ظهر را خوانده باشد ، نمازى كه در دستش است باطل مىشود و اگر نماز ظهر را نخوانده باشد يا در اينكه نماز ظهر را خوانده يا نه شك نمايد ، چنانچه نماز عصر را بجا نياورده ، و در وقت مشترك بين آنها باشد ، بايد به نماز ظهر عدول كند ، ( و همچنين است بايد عدول به ظهر نمايد ) اگر در وقت خاص نماز عصر باشد ، در صورتى كه وقت براى اين كه بقيه نماز ظهر را بخواند و يك ركعت نماز عصر را در وقت بخواند ، وسعت داشته باشد و اگر وقت اين اندازه وسعت نداشته باشد ، چنانچه به اندازه يك ركعت نماز عصر وسعت داشته باشد ، بايد نمازى را كه در دست دارد رها كند و نماز عصر را بخواند و نماز ظهر را قضاء نمايد و گرنه ( كه وقت به اندازهء خواندن يك ركعت نماز عصر نباشد ) احتياط آن است كه همان نماز در دستش را به عنوان نماز عصر تمام كند و نماز ظهر و عصر را در خارج وقت قضاء نمايد ، اگر چه جواز دست برداشتن از آن نماز ، خالى از وجه نيست ، و در اين مسأله صورتهاى زيادى هست كه چه بسا به سى و شش صورت برسد . و از آنچه كه بيان شد ، حال جائى كه شك كند اين نمازى كه در دست دارد مغرب است يا عشاء ، روشن مىشود ، البته محل جايز بودن عدول در اينجا ، آنجائى است كه به ركوع ركعت چهارم نرفته باشد . ( 4 ) مسألهء 2 - اگر بعد از نماز بداند كه دو سجده را از دو ركعت بجا نياورده ، چه از دو ركعت اوّل باشد يا از دو ركعت آخر ، نمازش صحيح است و بايد آنها را قضاء نمايد و دو مرتبه دو سجدهء سهو بجا آورد و همچنين است اگر نداند آنها از كدام يك از ركعات است ولى بداند كه دو سجده از دو ركعت است ، و همچنين است اگر در اثناى نماز ، بعد از گذشتن محل جبران آنها ، چنين علمى پيدا كند .